میخانیک ساختمان (Structure mechanic) عبارت از آن علمیست که ساختمان ها را تحت تأثیر قوه‌ها مورد مطالعه قرار میدهد در انجنیری ساختمانی میخانیک ساختمان نقش نهایت عمده را بازی مینماید و بدون مطالعه این علم نمیتوان داخل انجنیری شد.
انجنیری ساختمانی موضوعات ذیل را احتوا می کند:

- طرحریزی یا پلان گذاری Planning
- دیزاین Design
- تحلیل Analyze
- اعمار و تطبیق Construction or Implementation

» بعضی تعریفات مهم:
- هر فعالیت بشری که Out put و In put داشته باشد پروژه است.
- دیزاین عبارت از در یافت ابعاد در یک مقطع است.
- عملیه معکوس دیزاین را Analyze گویند.
- در میخانیک ساختمان رول عمده را دیزاین بازی می نماید.

موضوع و غرض علم میخانیک ساختمان در یافت نمودن قوه های داخلی می باشد، یعنی علم میخانیک ساختمان کُلاً با قوه‌ها سر و کار دارد.
- قوه از انرژی پیدا میشود.

- انرژی پدیده ذاتی است که نه پیدا و نه پنا میشود، بلکه از یک شکل به شکل دیگر تغیر مینماید.

قوه‌های که بالای ساختمان ها عمل مینماید، به طور عموم به دو دسته ذیل تقسیم میشود:

۱- قوه های خارجی External force

۲- قوه های داخلی Internal force

۱- قوه های خارجی - External force:
عبارت از آن قوه های اند، که از خارج بالای یک عنصر ساختمان عمل مینماید و این قوه ها به سه دسته ذیل تقسیم میشوند:

- بار مرده (دایمی) یا Dead Load مانند: وزن خود عنصر.
- بار زنده (مؤقتی) یا Live Load مانند: بار اشیا منزل و قابل انتقال از قبیل: فرنیچر، انسان وغیره.
- بار محیطی یا Environmental Load مانند: باد، زلزله، انفجارات، اهتزازات وغیره .

زلزله دو قسم قوه‌ها را بالای ساختمان ایجاد میکند، عمودی و افقی، در محاسبات اکثراً از قوه افقی استفاده میشود، قوه زلزله به سمت (x,y) وارد میشود و در محاسبات از قوه به سمت محور x استفاده میشود.
عموماً ساختمان به دو شکل دیزاین میشود: در مقابل زلزله یا در مقابل باد، اگر در مقابل باد دیزاین شود در مقابل زلزله دیزاین نمیشود. اما به شکل واقعی باید در مقابل هر دو دیزاین شود.

نکات ضروری:
- در اکثر کشورها باد خطرناک است.
- در افغانستان زلزله خطرناک است باید محاسبه شود.
- عرض ساختمان باید در مقابل باد قرار گیرد.
- اکثراً در افغانستان باد از غرب به شرق میوزد.
- در زلزله رول عمده را کتله و تعجیل بازی مینماید.

» قوه های داخلی – Internal force:
عبارت از آن قوه هایست که تحت تأثیر قوه های خارجی بالای یک عنصر ساختمانی در داخل عنصر مذکور به میان می آید. و این قوه ها باعث تخریب عنصر ساختمانی میگردد.

بالای ساختمان قوه خارجی عمل نموده تشنجات را ایجاد میکند وبه kg/m۲ اندازه میشود، یعنی قوه وارده فی واحد مقطع عنصر ساختمانی.

» در انجنیری ساختمانی ۴ نوع قوه های داخلی ذیل وجود دارد:

۱- قوه برشی یا عرضی (shear force)
۲- مومنت انحنایی یا خمیشی یا کچ کننده (binding moment)
۳- قوه محوری یا امتدادی یا نارملی (axial force)
۴- مومنت چپه کننده یا چرخشی (rotation moment or torsion)

۱- قوه برشی یا عرضی (shear force):
عبارت از آن قوه ایست که باعث برش یا قطع شدن یک عنصر ساختمانی میگردد و تحت تأثیر آن قوه خارجی به وجود میآید، که عموداً بالای محور طولانی عمل میکنند، قوه های برشی عموماً نزدیک اتکاها بوجود می آید، برای اینکه در مقابل قوه عرضی یک عنصر ساختمانی مقاوم گردد، اگر عنصر از کانکریت باشد از سیخ های عرضانی (بست‌ها یا گژدمک‌ها) استفاده میگردد وبرای عنصر فلزی یا چوب و امثال آن باید ارتفاع آنرا زیاد نمایم.

۲- مومنت انحنایی - Binding moment:
عبارت از آن مومنت یا قوه ایست که باعث خمیش و کچ‌شدن عنصر ساختمانی میشود وتحت تأثیر آن قوه خارجی بوجود میآيد که عموداً بالای محور طولانی عمل نموده و باعث تخریب عنصر ساختمانی میگردد.

برای جلوگیری از مومنت انحنایی سیخ های اساسی طولانی درگادر یا عنصر ساختمانی انداخته میشود.

۳- قوه نارملی یا محوری - Axial force:
عبارت از آن قوه ایست که باعث فشار یا کشش عنصر ساختمانی میگردد و تحت تأثیر آن قوه خارجی به وجود میأید که موازی یا منطبق با محور طولانی عمل میکند، این قوه ها در گادرها و سلب‌ها به ندرت وجود داشته واکثرا‍‍ً به صورت وسیع در پایه ها وجود دارد که باعث دارزی و کوتاهی در پایه ها میگردد.

برای جلوگیری از تأثیر قوه های نارملی سیخ های طولانی در پایه انداخته شده ویا ابعاد عنصرساختمانی را زیاد مینمایند.

۴- مومنت چپه کننده یا چرخشی ـ Torsion:
عبارت از آن مومنت است، که باعث چرخش یا چپه شدن عنصر ساختمانی میگردد و تحت تأثیر آن قوه های خارجی بوجود میآید که خارج از محور تناظر عمل میکند برای جلوگیری از تأثیر این نوع مومنت سیخ های طولانی در وسط مقطع انداخته میشود.

البته نزدیک به محور خنثی ویا ارتفاع مقطع زیاد میشود تا مومنت انرشیا مقطع بیشتر گردد.