هدف این نوشتار متوجه انجنیران سترکچر است!

از تیوری زلزله‌ها واضیح میباشد که زلزله یک پدیده طبیعی بوده و از جمله حادثات مدهش و خطر ناک است که بشر قادر به دفع آن نمیباشد، ولی علم و تخنیک ساختمان طروق را ارایه میدارد که با در نظرداشت آن میتوان تاثیرات زلزله را در تعمیرات کم ساخت.

بدین اساس در نقشه‌هاي ساختماني و اسناد تخنيكي پروژه‌ها عين طرح و ديزاين ساختمان ها بخصوص تعميرات بلند منزل در مناطق زلزله خيز و يا ساحات سيسميكي مدنظر گرفتن نكات ذيل ضروري ميباشد.

۱- تعميرات بايد قسمي طرحريزي گردند كه نظر به محورات طولاني و عرضاني خود متناظر باشند.

۲- پلان تعمير بايد شكل منظم هندسي را داشته باشد.

۳- طول تعمير نبايد زياد تر از سه چند عرض تعمير باشد.

۴- ابعاد عناصر ساختماني تعمير مانند پايه‌ها و گادرها بايد متناسب هم بوده و نسبت عرض و ارتفاع سفارش شده مقاطع انها از ۱:۲ تجاوز نكند.

۵- شیما ساختمانی تعمیرات مقاوم در برابر زلزله میتواند سخت و یا ارتجاعی باشد و باید از عناصر وزن بردار افقی و عمودی طرحریزی گردد.

۶- هرگاه از شیمای ساختمانی ارتجاعی کار گرفته شود تشنج در گره‌های تعمیر نسبت قابلیت انعطاف پذیری سیستم کاهش میآبد و هرگاه از شیمای ساختمانی سخت کار گرفته شود تشنج در گره‌های تعمیر نسبت سخت‌بودن و قابلیت غیرانعطاف پذیری سیستم کاهش نیافته بلکه تشنج بعد از تکان زلزله طور موثر خاموش میگردد.

۷- در مناطق كه سطح آب‌هاي تحت الارضي بلند باشد يعني عمق سطح آبهاي زيرزميني كمتر از ده ام حصه ارتفاع تعمير باشد بايد از تهداب هاي فرشي با تدابير خاص ساحوي استفاده گردد.

۸- شرايط جيولوجيكي و هايدرو جيولوجيكي ساحه دقيقاً مطالعه گرديده و مطابق آن مشخصات تعميرات طرح و ديزاين گردد.

۹- تعداد روزنه‌ها (محلات كلكين‌ها و دروازه‌ها، سوراخ‌ها و مجرآ‌هاي هواكش و امثال آن) به حد اضغري كاهش داده شود.

۱۰- تعميرات كه داراي پلان مغلق مهندسي ميباشد بايد توسط درزهاي تعغير شكل (درز زلزلوي) به اشكال ساده مهندسي تبديل گردد و كتله‌هاي بزرگ تعميرات توسط درزهاي زلزلوي از هم جدا گردد.

۱۱- تهداب‌های ساختمانها در مناطق زلزله خیز باید بشکل فیته‌ی و یا بشکل فرشی طرح گردد و هر گاه از تهداب های منفرد استفاده گردد باید تمام تهداب های منفرد یک به یک با هم دیگر توسط گادرهای مسلسل و یا رنگ های غیر منقطع بسته شود و سختی گادرها و یا رنگ‌ها در مقابل قوه‌های افقی تامین گردد.

۱۲- ارتفاع دیوارهای که یک انجام آن آزاد باشد، تابع شدت زلزله بوده و هرگاه شدت زلزله ۷ بال باشد، ارتفاع اعظمی دیوارها ۱۸ متر میباشد. هرگاه شدت زلزله ۸ بال باشد، ارتفاع اعظمی دیوار ها ۱۶ متر میباشد. هرگاه شدت زلزله ۹ بال باشد، ارتفاع اعظمی دیوار ها ۹ متر میباشد.

۱۳- پوشش‌های بینی و پوشش‌های نهائی تعمیرات باید در سطح افقی خود با سختی لازم طرح گردد و از چهار طرف با دیوارها و اتکاه‌ها بشکل سخت محکم بندی گردد.

۱۴- عرض درزهاي زلزلوي نظر به محاسبات استاتيكي و ديناميكي تغير مكان‌هاي ساختمان‌ها كه در هنگام وقوع زلزله بوجود ميآيد تثبيت ميگردد. و بصورت ساختماني براي ارتفاع پنج متر اولي كمترين عرض درز ۳ سانتي‌متر و بعد از هر پنج متر ارتفاع بعدي ۲ سانتي‌متر به عرض درز از قسمت شروع درز افزود ميگردد. و کمترین عرض درز نباید کمتر از فاصله انحراف هر دو بخش باشد.

۱۵- تهداب هاي تعميرات و ساختمانها باید در يك سطح گذاشته شود.

۱۶- هرگاه در تعميرات تهكوي مدنظر باشد، بايد تمام مساحت تعمير شامل تهكوي باشد و در مناطق زلزله خيز تهكوي هاي نيمه مجاز نميباشد.

۱۷- سختي منازل تحتاني نبايد كمتر از سختي منازل فوقاني باشد.

۱۸- ابعاد مقطع و محکمیت عناصر ساختمانی حدالامکان مساویانه باشد و عناصرفاقد گره‌های متداوم باشد.

۱۹- در صورت که از عناصر فابریکه وی یا پیش ساخته شده استفاده صورت گیرد باید از پارچه های بزرگ ابعاد کار گرفته شود تا اینکه تعداد اتصالات کم گردیده و مقاومت در مقابل زلزله زیاد گردد.

۲۰- از طرح ريزي فضاي آزاد در منازل جلوگيري بعمل ميآيد.

۲۱- گادرهاي چوكات‌ها در تمام طول و عرض تعمير بايد امتداد داده شود و از قطع نمودن گادرها در قسمت‌هاي قفسه زينه بايد جلوگيري شود.

۲۲- پايه‌هاي چوكات‌ها نبايد در بعضي منازل قطع گردد و الي ختم ارتفاع تعمير بايد ادامه داشته باشد.

23- كوشش گردد كه وزن منازل و اجزاي تشكيل دهنده منازل از قبيل ابعاد ديوار‌ها، پايه‌ها و گادرها تا حدالامكان كاهش داده شود، زيرا كه در هنگام وقوع زلزله ارتباط مستقيم با قوه هاي انرشيا دارد.

۲۴- پوشش‌های تعمیرات منحیث غشاهای سختی و روابط افقی در قسمت فوقانی تعمیرات کار میکند و باید با شخی مطمئن دیزاین گردد.

۲۵- اطاق هاي ذخاير، گدام ها، ماشين آلات و لوازم ثقيل بايد در منازل تحتاني طرحريزي گردد.

۲۶- طول پيك‌هاي افقي و عمودي بايد تا حد الامكان كاهش داده شود زيرا كه در هنگام وقوع زلزله هاي شديد انحناي بيشتر را متحمل نشوند.

۲۷- هرگاه موجوديت پيك‌ها در تعميرات ساحات زلزله خيز حتمي باشد، بايد شرايط محكم‌كردن پيك ها با چوكات‌ها دقيق محاسبه گرديده و بايد در مقابل چرخش مقاوم باشد.

۲۸- ديوارهاي خشتي با چوكات هاي بردارنده تعميرات توسط سيخ‌هاي فولادي تقويتي محكم‌بندي گردد. تا در هنگام انحناي تعمير از موقيعت خود جدا نگردد.

۲۹- سيستم بدنه بردارنده ساختمان بايد ساده طرح گردد تا اينكه تشنجات ايجاد شده در هنگام وقوع زلزله از كوتاه ترين مسير به تهداب ها انتقال گردد.

۳۰- كنج‌هاي تعميرات و نقاط اتصالي عناصر بايد توسط پرزه جات فلزي تقويه گردد تا اينكه زمينه انتقال تشنجات از يك عنصر به عنصر ديگر بشكل متراكم مساعد گردد.

۳۱- محكم كردن زينه‌هاي كنسولي در ديوارهاي خشتي مجاز نميباشد.

۳۲- استفاده از مواد شكنند كه در موقع زلزله به ساده‌گي از هم جدا ميشوند مجاز نميباشد.

۳۳- روكش‌هاي سنگي در ساختمان هاي ساحات زلزله خيز مجاز نبوده و در صورت لزوم ديد بايد از وسايل تحكيماتي مقاوم استفاده گردد.

۳۴- ضخامت ديوارهاي داخلي و پارتيشن‌ها بايد قسمي انتخاب گردد كه تحمل انحناي تعمير را در هنگام وقوع زلزله داشته باشد.

۳۵- سطوح تحت پلستر دقيقاً پاككاري گرديده و آماده پلستركاري گردد زيراكه چسپش پلستر بصورت متراكم و يكواخت در ديوارها تامين گردد.

۳۶- شيشه‌هاي كلكين‌ها، وترين‌ها، قنديل‌ها، كتاره‌ها، رادهاي پرده، سقف‌هاي آويزان وسايل تزيناتي و امثال آن قسمي در تعميرات محكمبندي گردد كه در مقابل اهتزازات ايجاد شده در هنگام وقوع زلزله انعطاف پذير بوده و تخريب نگردد، زيراكه تجارب متعدد نشان داده است كه ۵۰ فيصد از استفاده كننده‌گان ساختمان‌ها در نتيجه برهم خوردن اشياي تزيناتي متضرر شده اند.

۳۷- تعميرات سنگي و خشتي بايد توسط رینگ‌هاي افقي و عمودي بشكل تخنيكي تقويه گردد.

۳۸- تعميرات بايد مجهز با سيستم هاي خروجي كافي و كمكي باشد، تا اينكه در هنگام وقوع زلزله زمينه تخليه زود هنگام تعمير فراهم گردد.

۳۹- قفسه‌هاي لفت قسمي طرح و ديزاين گردد، كه در هنگام وقوع زلزله تعغير مكان‌هاي ايجاد شده باعث از كار افتادن لفت‌ها نگردد.

۴۰- سيستم شبكات برق، تليفون، گاز، انترنت، آبرساني، كاناليزاسيون، مركزگرمي، اطفايه و امثال آن در ساختمان‌هاي مناطق زلزله خيز بايد مجهز با سيستم هاي حفاظتي و كنترولي باشد كه در هنگام وقوع زلزله و اهتزازات ايجاد شده آن تخريب نگرديده و مزاحمت را براي فراركننده گان تعمير ايجاد نكند.

۴۱- در ساختمان هاي مناطق زلزله خيز مهندسان نبايد در مورد تعين ابعاد گادرها و پايه‌ها تاكيد نمايند و صرف موقيعت عناصر تعمير را روي محورات پلان نقشه‌ها تثبيت كرده ميتواند و در ساختمان هاي مناطق زلزله خيز هنگام طرحريزي تعميرات نظر انجنيران ديزاين تعميرات شرط حتمي ميباشد.

بناً در هنگام طرح و ديزاين تعميرات در مناطق زلزله خيز نكات فوق در نقشه‌ها و ديتايل‌هاي ساختماني مدنظر گرفته شود.